Zasiłek pogrzebowy jest specjalnym świadczeniem jednorazowym przyznawanym na pokrycie kosztów pogrzebu. Co więcej, należy się niezależnie od tego, czy ciało zostało skremowane, czy pochowane w trumnie. Jakich formalności trzeba dokonać, aby otrzymać zasiłek pogrzebowy? Dla kogo jest on przeznaczony i czy zawsze będzie to najbliższa rodzina? Odkrywamy niuanse tego zagadnienia.
Czy zasiłek pogrzebowy należy się każdemu?
Zasiłek pogrzebowy z ZUS nie należy się każdemu. Może go otrzymać osoba, która pokryła koszty pogrzebu, w przypadku gdy:
- jest objęta ubezpieczeniem rentowym w ZUS albo pobiera emeryturę/rentę, a zmarły był z jej rodziny.
- zmarły był objęty ubezpieczeniem rentowym, pobierał emeryturę lub rentę albo spełniał warunki, żeby je otrzymać,
- zmarły nie miał ubezpieczenia, ale pobierał zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu ubezpieczenia.
Czy więc jest możliwy zasiłek pogrzebowy na nieubezpieczonego członka rodziny? Świadczenie to może zostać wypłacone, jeśli tytuł ubezpieczenia posiada osoba składająca wniosek lub miała go osoba zmarła i utraciła na rzecz otrzymywania świadczenia rehabilitacyjnego, lub zasiłku chorobowego.
O zwrot kosztów pogrzebu mogą ubiegać się także osoby ubezpieczone w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Jak wygląda zasiłek pogrzebowy KRUS? Warunki i możliwości jego otrzymania są bardzo podobne jak w przypadku świadczenia z ZUS. Tutaj również niezbędne jest posiadanie tytułu ubezpieczenia lub prawo do renty/emerytury zmarłego, lub osoby składającej wniosek. Co więcej, świadczenie ma taką samą wysokość i mogą je uzyskać te same osoby, jak zasiłek pogrzebowy ZUS.
Zobacz też komu przysługuje odprawa pośmiertna.
Komu przysługuje zasiłek pogrzebowy po zmarłym?
Pogrzebowy zasiłek należy się każdemu, kto zapłacił za pogrzeb, niezależenie od tego, czy jest to ktoś z rodziny, osoba obca czy instytucja. O zwrot kosztów mogą ubiegać się więc między innymi samorząd, pracodawca, dom pomocy społecznej, osoba prawna kościoła, związek wyznaniowy itp. Warunkiem, prócz spełnienia tych stawianych przez ZUS, jest przedstawienie oryginałów rachunków kosztów pogrzebu lub kopii potwierdzonych przez bank, jeśli to właśnie w nim się znajdują.
Ile ZUS zwraca za koszty pogrzebu?
Jak wysoki jest obecnie zasiłek pogrzebowy? Ile wynosi dla osób spokrewnionych i obcych?
- 4 000 złotych przysługują osobom z rodziny zmarłego w odpowiednim stopniu pokrewieństwa lub powinowactwa, niezależnie od kosztów pogrzebu. O sumę tę mogą ubiegać się:
- małżonek (także, jeśli są w separacji orzeczonej wyrokiem sądu),
- rodzice, rodzice adopcyjni, macocha lub ojczym,
- dzieci własne, adoptowane lub drugiego małżonka,
- dzieci umieszczone w rodzinie zastępczej oraz dzieci, które osoba zmarła utrzymywała przed osiągnięciem pełnoletności,
- rodzeństwo,
- dziadkowie/wnuki,
- osoby, których osoba zmarła była opiekunem prawnym.
- do 4 000 zł otrzymają osoby spoza rodziny, które opłaciły pogrzeb zmarłego i mają tego potwierdzenie. W takim przypadku wysokość zasiłku pogrzebowego będzie odpowiadała faktycznie poniesionym wydatkom, jednak nie będzie wyższa niż 4 000 zł (nawet jeśli całkowite koszty były wyższe).
Sprawdź również ile wynosi renta rodzinna.
Kiedy ZUS nie wypłaci zasiłku pogrzebowego?
Jeśli dana osoba spełnia warunki do otrzymania zasiłku pogrzebowego, a wniosek został złożony w terminie, ZUS nie ma podstaw, aby go nie wypłacić. Okres, w jakim można się ubiegać o świadczenie, wynosi 12 miesięcy, licząc od dnia śmierci osoby, po której ono przysługuje.
Warto również wiedzieć, że przekazanie ciała na cele badawcze i naukowe nie uniemożliwia rodzinie skorzystania ze świadczenia. Co więcej, zasiłek pogrzebowy a donacja zwłok jest tematem, który wcale nie wymaga dokonywania o wielu więcej formalności. W takim przypadku wraz z wnioskiem do ZUS należy złożyć zaświadczenie od danej instytucji, że ciało pozostawało do ich dyspozycji w celu prowadzenia badań.
Ile się czeka na zasiłek pogrzebowy? Zasiłek wypłaca niezwłocznie po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku. W szczególnych sytuacjach, na przykład, gdy konieczne są dodatkowe wyjaśnienia pozwalające na stwierdzenie uprawnień do świadczenia, czas ten może wydłużyć się do 30 dni.
Jakie dokumenty są potrzebne do uzyskania zasiłku pogrzebowego?
Jeśli chodzi o zasiłek pogrzebowy, dokumenty do złożenia w ZUS obejmują:
- wniosek o zasiłek pogrzebowy,
- odpis skrócony aktu zgonu lub odpis skrócony aktu urodzenia dziecka, jeśli urodziło się martwe (dzięki centralnemu systemowi urząd może samodzielnie pobrać te dokumenty, jeśli udostępni mu się odpowiednie dane),
- oryginały rachunków kosztów pogrzebu, między innymi usługi pogrzebowe
- zaświadczenie płatnika składek, że składający wniosek lub zmarły podlegają ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu,
- dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo z osobą zmarłą.
Zobacz również: Jakie dokumenty są potrzebne przy organizacji kremacji?
Co z podniesieniem zasiłku pogrzebowego?
Zmiany w zasiłku pogrzebowym były inicjatywą, o którą wnoszono od wielu lat wobec rosnących kosztów pochówku. Jak pokazują statystyki, za pogrzeb w Polsce aktualnie płaci się średnio 7-12 tysięcy złotych, a więc – w zależności od regionu – nawet od 10-30% więcej niż jeszcze pięć lat temu. Dziesięć lat temu koszty te były jeszcze niższe – zasiłek pogrzebowy, który także wynosił wówczas 4 000 zł, często wystarczał na pokrycie wszystkich wydatków związanych z pochówkiem bliskiej osoby. Tak ogromna różnica jest wynikiem wielu zmiennych, przede wszystkim wzrostu średniej krajowej i inflacji, które wymusiły podniesienie cen usług pogrzebowych oraz opłat cmentarnych. Nie bez znaczenia są również wyższe koszty surowców oraz organizacji i oprawy ceremonii pogrzebowej.
Obecnie, po 14 latach od wprowadzenia ostatnich zmian w zakresie wysokości zasiłku pogrzebowego, wreszcie szykuje się aktualizacja. Co więcej, obejmie ona nie tylko samą kwotę świadczenia, ale także procedury jego przyznawana. Od kiedy większy zasiłek pogrzebowy ma wejść w życie? Czy przewidywane zmiany będą dotyczyły wszystkich?
Kiedy zmiana zasiłku pogrzebowego?
Jeśli zastanawiasz się, od kiedy wzrośnie zasiłek pogrzebowy, data ta jest znana już od kilku miesięcy. Nowelizacja Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw została uchwalona przez Sejm 9 maja 2025 roku, a następnie podpisana przez Prezydenta RP 30 maja 2025 roku. W Dzienniku Ustaw ogłoszono ją znów 3 czerwca 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 718). Od tego momentu zmiany w zasiłku pogrzebowym stały się faktem – w życie wejdą od 1 stycznia 2026 roku.
Ile będzie wynosił zasiłek pogrzebowy od 2026 roku?
Do końca 2025 roku zasiłek pogrzebowy wynosi 4 000 złotych. Suma ta jest taka sama od 2011 roku, kiedy doszło do jej obniżenia z około 6400 złotych, co było podyktowane potrzebą oszczędności budżetowych w czasie kryzysu gospodarczego oraz dostosowaniem świadczenia do ówczesnych realiów ekonomicznych.
Chociaż pomiędzy 2011 a 2025 rokiem zmieniło się wiele, świadczenie długo utrzymywało się na jednym poziomie. Teraz jednak od kiedy wyższy zasiłek pogrzebowy tylko wejdzie w życie, a więc od 1 stycznia 2026 roku, jego wysokość wzrośnie aż o 75% – z 4 000 złotych na 7 000 złotych. Pomimo tego, że podwyżka wydaje się duża, warto pamiętać, że realna wartość zasiłku wciąż może nie pokrywać wszystkich kosztów organizacji pogrzebu. Te znów prawdopodobnie wciąż będą rosły.
Zmiany w zasiłku pogrzebowym będą dotyczyć także formalności. Od 1 stycznia 2026 roku czas wypłaty zasiłku pogrzebowego przez ZUS zostanie skrócony z obecnych 30 dni do maksymalnie 14 dni od momentu wyjaśnienia ostatniej wątpliwości formalnej. Co więcej, jeśli koszty pogrzebu pokryła jedna osoba z rodziny i przysługuje jej pełna kwota zasiłku, urząd nie będzie musiał już każdorazowo wydawać decyzji administracyjnej, co znacznie przyspieszy wypłatę środków.
Ustawodawca przewidział także możliwość składania wniosków o zasiłek za pośrednictwem zakładów pogrzebowych. Te, po nowelizacji ustawy, będą mogły również otrzymać wypłatę świadczenia bezpośrednio na swoje konto, pod warunkiem posiadania odpowiedniego pełnomocnictwa.
Natomiast w sytuacjach, gdy koszty pochówku poniosło kilka osób lub instytucji (np. pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, czy związek wyznaniowy), ZUS wyda decyzję administracyjną ustalającą podział zasiłku proporcjonalnie do poniesionych wydatków. Wypłata świadczenia w takich przypadkach także ma nastąpić w terminie maksymalnie 14 dni od wyjaśnienia wszystkich formalności.
Jaka będzie waloryzacja zasiłku pogrzebowego od 2026 roku?
Jeśli chodzi o zasiłek pogrzebowy, zmiany idą o krok dalej i próbują wyjść również naprzeciw przyszłości. W ramach nowelizacji Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw wprowadzono mechanizm waloryzacji, który pozwoli na podnoszenie wysokości zasiłku bez konieczności uchwalania kolejnych przepisów. Dzięki temu rozwiązaniu będzie się ona zmieniała dynamicznie w zależności od sytuacji ekonomicznej kraju.
Jak ma wyglądać ta waloryzacja? Ustawa zakłada, że świadczenie będzie wzrastać od 1 marca każdego roku, ale tylko wtedy, gdy inflacja za poprzedni rok kalendarzowy przekroczy 5%. W takim przypadku aktualna kwota zasiłku (np. 7 000 zł) zostanie pomnożona przez wskaźnik inflacji, a następnie zaokrąglona do pełnych złotych w górę. Przykładowo, jeśli inflacja wyniesie 8%, zasiłek wzrośnie z 7000 zł do około 7560 zł.
Warunek przekroczenia 5% inflacji w poprzednim roku jest tutaj kluczowy – waloryzacja nie będzie odbywać się co roku – tylko wtedy, gdy wskaźnik wskaże powyżej tego pułapu. Łatwo to zrozumieć na przykładzie. Załóżmy, że mechanizm waloryzacji w takiej formie został wprowadzony przy okazji poprzednich zmian, w 2011 roku. Od tego czasu inflacja w Polsce przekroczyła 5% tylko 3 razy – w 2021, 2022 i 2023, co oznaczałoby podwyżki wysokości zasiłku pogrzebowego odpowiednio od 1 marca 2022 roku, 1 marca 2023 roku i 1 marca 2024 roku.
