Renta rodzinna jest świadczeniem wypłacanym co miesiąc z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jakie warunki trzeba spełnić, aby ją otrzymać? Komu się należy i w jakiej wysokości? Podsumowujemy aktualne przepisy – renta rodzinna dla dziecka, wdowy pracującej i niepracującej oraz rodziców.
Co to jest renta rodzinna i komu przysługuje?
Renta rodzinna to świadczenie pieniężne wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych bliskim osoby zmarłej. Jego celem jest zapewnienie środków do życia tym, którzy utracili wsparcie finansowe w wyniku śmierci członka swojej rodziny.
Komu przysługuje renta rodzinna po zmarłym? Jej beneficjentami są przede wszystkim pozostały współmałżonek, dzieci oraz ewentualnie rodzice zmarłej osoby. Mogą oni ubiegać się również o inne świadczenia – więcej na ten temat można przeczytać tutaj: Formalności, które trzeba załatwić po śmierci bliskiego.
Kto ma prawo do renty rodzinnej?
O tym, kto może otrzymać rentę rodzinną, mówi ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazuje ona zasadniczo na cztery grupy osób:
- dzieci (własne, drugiego małżonka, przysposobione),
- wnuki, rodzeństwo i inne dzieci przed osiągnięciem pełnoletności przyjęte na wychowanie i utrzymanie, z wyłączeniem dzieci przyjętych w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka,
- wdowa/wdowiec,
- rodzice (włączając w to również ojczyma, macochę oraz osoby przysposabiające).
Kto nie jest uprawniony do renty rodzinnej? Świadczenie nie przysługuje m.in.:
- partnerom w związkach partnerskich/nieformalnych,
- dorosłym dzieciom (powyżej 25. roku życia), które są zdolne do pracy i nie uczą się,
- dzieciom przyjętym na wychowanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka.
Warto również sprawdzić, czym jest odprawa pośmiertna i jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać rentę rodzinną?
Rodzina może ubiegać się o rentę rodzinną w przypadku, gdy zmarły w chwili śmierci:
- miał ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy,
- nie miał ustalonego prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, ale spełniał warunki do ich uzyskania,
- pobierał zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.
Osoby starające się o uzyskanie świadczenia muszą spełnić także dodatkowe warunki określone przepisami. W jakich sytuacjach przyznawana jest renta rodzinna? Dla kogo są ograniczenia odnośnie do wieku lub zdolności do pracy?
Renta rodzinna dla dziecka – kiedy może zostać przyznana?
Renta rodzinna dla dziecka może być przyznana, gdy to:
- nie ukończyło 16 roku życia,
- ukończyło 16 rok życia, ale ma mniej niż 25 lat i kontynuuje naukę w szkole,
- stało się całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolne do pracy – bez względu na wiek.
Renta rodzinna po ojcu jest wypłacana do miesiąca urodzin, w którym dziecko osiąga określony wiek. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy to kończy 25 lat w trakcie ostatniego roku studiów – wówczas świadczenie przysługuje mu do zakończenia roku akademickiego.
Do kiedy renta rodzinna jest wypłacana? Ostatnia wypłata ma miejsce w miesiącu, w którym dziecko obchodzi odpowiednio 16 lub 25 urodziny, i obejmuje cały jego okres bez względu na to, kiedy dokładnie przypada dzień urodzin.
Renta rodzinna dla wdowy
Kto ma prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku? Renta rodzinna dla wdowy lub wdowca należy się osobie, która:
- w momencie śmierci męża/żony miała co najmniej 50 lat lub była niezdolna do pracy,
- wychowuje co najmniej jedno dziecko poniżej 16 roku życia lub kształcące się poniżej 18 roku życia, któremu należy się renta rodzinna po ojcu, matce lub opiekunie albo sprawuje pieczę nad dzieckiem niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy uprawnionym do uzyskania renty,
- stała się niezdolna do pracy w ciągu 5 lat od śmierci współmałżonka lub zaprzestania wychowania dzieci uprawnionych do renty rodzinnej po nim.
W określonych przypadkach może być przyznana również renta rodzinna dla wdowy niepracującej, która nie ma niezbędnych źródeł utrzymania. Wówczas świadczenie jest przyznawane na określony okres, który wynosi jeden rok od chwili śmierci męża lub do dwóch lat, jeśli kobieta uczestniczy w zorganizowanym szkoleniu dającym kwalifikacje do wykonywania pracy zarobkowej.
Renta rodzinna po mężu może należeć się również po rozwodzie lub wdowie, która nie pozostawała we wspólności majątkowej z mężem w chwili jego śmierci. Warunkiem do jej wypłacenia jest jednak wyrok lub ugoda sądowa potwierdzające przyznanie alimentów oraz spełnienie kryteriów, jakie dotyczą wdów. Te same zasady dotyczą przyznawania renty rodzinnej wdowcom.
Kiedy wdowa nie dostanie renty rodzinnej? Żona nie otrzyma renty rodzinnej po zmarłym mężu, gdy:
- w momencie śmierci męża nie miała ukończonych 50 lat, jest zdolna do pracy i nie wychowuje dzieci uprawnionych do renty po zmarłym,
- stała się niezdolna do pracy później niż 5 lat od śmierci męża lub zaprzestania wychowywania dzieci uprawnionych do świadczenia,
- była po rozwodzie lub w separacji i nie miała sądownie ani ugodowo przyznanych alimentów od zmarłego męża,
- w chwili śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej.
Na jaki okres jest przyznawana renta rodzinna? Do jakiego wieku może być pobierana przez wdowy i wdowców? Jeśli osoby te spełniają kryteria co do wieku lub zdolności do pracy, świadczenie jest im przyznawane dożywotnio. Jeśli znów mają mniej lat niż 50 i wychowują dzieci uprawnione do pobierania renty, znaczenie ma moment, w którym osiągną określony przepisami wiek.
Zobacz również, jakie warunki trzeba spełnić, żeby dostać rentę wdowią.
Renta dla rodziców
Rodzice zmarłego są kolejną grupą osób, której może przysługiwać renta rodzinna. Świadczenie będzie im wypłacane jednak jedynie wtedy, gdy zmarły bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania, a oni sami spełniają warunki dotyczące wdów i wdowców.
Ile wynosi renta po zmarłym?
W każdym przypadku wysokość świadczenia jest ustalana indywidualnie przez ZUS. Renta rodzinna po mężu – to, ile wynosi i jak zostanie podzielona – zależy przede wszystkim od kwoty, jaka w ramach emerytury lub renty przysługiwałaby zmarłemu oraz liczby osób uprawnionych do pobierania renty rodzinnej.
Wysokość renty rodzinnej wynosi:
- 85% świadczenia, jeśli do renty rodzinnej jest uprawniona jedna osoba,
- 90% świadczenia, jeśli do renty rodzinnej są uprawnione dwie osoby,
- 95% świadczenia, jeśli do renty rodzinnej są uprawnione trzy lub więcej osób.
Jak ustalana jest renta rodzinna po ojcu? Ile lat pracy musi on mieć, by jego bliscy mogli ją uzyskać? Prawo do emerytury uzyskuje się po przepracowaniu 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn.
Kiedy renta rodzinna wynosi 100%?
Renta rodzinna w standardowym wymiarze ZUS wynosi maksymalnie 95% świadczenia zmarłego. Do osiągnięcia lub przekroczenia progu 100% dochodzi jedynie w sytuacjach szczególnych:
- Sieroctwo zupełne – do przysługującej części renty rodzinnej dodawany jest specjalny dodatek dla sieroty zupełnej (co w praktyce podnosi kwotę wypłaty ponad standardowy wymiar),
- Renta wypłacana w kwocie gwarantowanej (minimalnej) – jeżeli wyliczona renta rodzinna jest niższa niż ustawowa renta minimalna, ZUS podwyższa wypłatę do 100% kwoty najniższej renty.
Czy można pracować i pobierać rentę rodzinną po zmarłym mężu?
Przepisy nie określają jednego limitu zarobków, którego przekroczenie automatycznie pozbawia prawa do renty rodzinnej. Osiąganie dodatkowego przychodu może jednak wpłynąć na wysokość wypłacanego świadczenia. Limity dorabiania są ustalane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia i zmieniają się co kwartał.
Ile można zarabiać, żeby dostać rentę rodzinną? Reguła jest następująca:
- dochód do 70% średniej pensji – ZUS wypłaca 100% renty,
- dochód między 70% a 130% średniej pensji – ZUS zmniejsza rentę o kwotę przekroczenia (nie więcej niż o maksymalną kwotę zmniejszenia),
- dochód powyżej 130% średniej pensji – ZUS zawiesza wypłatę renty rodzinnej.
Wychodząc naprzeciw potrzebom rodzin w tak szczególnym czasie, jakim jest żałoba po śmierci bliskiej osoby, szczególnie dbamy o ich komfort, służąc radą i wieloletnim doświadczeniem. Zgodnie z życzeniem możemy zająć się nie tylko oprawą ceremonii, ale także pomóc z wszelkimi formalnościami w urzędach, a jeśli ma się odbyć pochówek z kremacją, także w krematorium we Wrocławiu. Podpowiemy, jakie dokumenty do kremacji są wymagane oraz przeprowadzimy Państwa przez cały proces, tak by pogrzeb był mniej stresujący.
FAQ – najczęstsze pytania o rentę rodzinną
Jakie warunki trzeba spełnić do renty rodzinnej?
Warunki zależą od stopnia pokrewieństwa. Aby otrzymać świadczenie:
- dzieci – muszą mieć poniżej 16 lat (lub poniżej 25 lat, jeśli kontynuują naukę), bądź być całkowicie niezdolne do pracy.
- rodzice – muszą spełniać warunki wiekowe/zdrowotne, a zmarły musiał bezpośrednio przed śmiercią przyczyniać się do ich utrzymania.
Jakie są warunki uzyskania renty rodzinnej dla wdowca?
Warunki uzyskania renty rodzinnej dla wdowca są dokładnie takie same jak dla wdowy. Świadczenie może otrzymać osoba, która pozostawała do dnia śmierci we wspólności małżeńskiej i spełnia następujące warunki:
- osiągnęła wiek 50 lat lub niezdolność do pracy w chwili śmierci męża (bądź w ciągu 5 lat od tego faktu), lub
- sprawuje opiekę nad dzieckiem uprawnionym do renty rodzinnej.
Ile wynosi renta rodzinna i komu przysługuje?
Wysokość renty rodzinnej zależy od świadczenia, które przysługiwało albo przysługiwałoby zmarłemu, oraz od liczby osób uprawnionych. ZUS ustala ją w wysokości:
- 85% świadczenia zmarłego – gdy uprawniona jest jedna osoba,
- 90% – gdy uprawnione są 2 osoby,
- 95% – gdy uprawnione są co najmniej 3 osoby.
Jest to jedna łączna renta rodzinna dla wszystkich uprawnionych, która w razie potrzeby jest dzielona między nich w równych częściach.
Czy renta rodzinna jest na stałe?
Renta rodzinna może mieć charakter okresowy lub dożywotni, w zależności od statusu uprawnionego, jego wieku oraz stanu zdrowia.
Jak długo można pobierać rentę rodzinną?
Dzieci mogą pobierać rentę rodzinną do ukończenia 16 lat lub do końca nauki w szkole/uczelni (maksymalnie do 25 lat) lub w przypadku dzieci pełnoletnich niezdolnych do pracy – przez czas trwania tej niezdolności. Z kolei współmałżonkowie do końca życia, jeśli uzyskali prawo ze względu na wiek/stan zdrowia, lub do momentu ukończenia przez wychowywane dzieci 16/18 lat.
Od czego zależy wysokość renty rodzinnej po mężu?
Wysokość renty rodzinnej po mężu zależy przede wszystkim od wysokości świadczenia, które przysługiwało (lub przysługiwałoby) zmarłemu mężowi, oraz liczby osób uprawnionych do pobierania renty.
Jak uzyskać ponowne przeliczenie renty rodzinnej po zmarłym mężu?
Aby uzyskać ponowne przeliczenie renty rodzinnej, należy złożyć w ZUS wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia.
Co należy dołączyć do wniosku o rentę rodzinną?
Do wniosku o rentę rodzinną należy dołączyć przede wszystkim:
- dokumenty potwierdzające datę urodzenia i zgonu osoby zmarłej,
- dokument potwierdzający stopień pokrewieństwa lub małżeństwo,
- dokumenty potwierdzające staż pracy i dochody zmarłego,
- zaświadczenie o kontynuowaniu nauki (w przypadku dzieci powyżej 16. roku życia),
- zaświadczenie o stanie zdrowia, jeśli ubieganie się o rentę wynika z niezdolności do pracy.
Czy do wniosku o rentę rodzinną trzeba dołączyć akt zgonu?
Tak, odpis aktu zgonu zmarłego członka rodziny jest obowiązkowym załącznikiem do wniosku o rentę rodzinną.
